Kıbrıs Barış Harekâtı Hangi Tarihte Gerçekleşmiştir?İşte Kısaca Kıbrıs Barış Harekatı Tarihi…

img ]

Kıbrıs 307 yıl boyunca Osmanlı’nın elinde olan bir adadır. Rusya ile savaşında kaybeden Osmanlı, Kıbrıs adasını Rusya’ya vermek istemedi. Onun yerine adayı Birleşik Krallığa kiraladı. Bunun sonucunda adanın yönetimi İngiltere’ye verilmiş oldu. I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı yenilince Lozan Antlaşması ile İngiltere adanın mülkiyetini aldı ve Kıbrıs tamamen İngiltere’nin oldu. İngiltere bu adaya İngiliz kolonilerini yerleştirdi. Ancak adada bulunan Rumlar ve Türkler bu duruma isyan etmeye başladı. Rum kilisesi Kıbrıs Türklerinden habersiz Yunanistan ile birleşmek için bir oylama yaptı. Rumların bu isteği, adada Türklerde olduğu için Birleşmiş Milletler tarafından reddedildi. Kıbrıslı Rumlar adada bulunan Kıbrıslı Türklere karşı harekete geçtiler ve EOKA adlı bir silahlı örgüt kurdular. Bu örgüt dört yıl boyunca Yunanistan’da eğitim aldı.

Dört yılın sonunda Kıbrıs’a gelip ilk önce İngiliz kolonilerine saldırıp daha sonra ise Kıbrıs’da bulunan Türklere saldırmaya başladılar. İnsanlar kendilerini savunmak isteseler de hiç silah ve cephaneleri olmadığı için Kıbrıs’ı boşaltmaya başladılar. 1955 yılında İngiltere, Türkiye ve Yunanistan I.Londra Konferansı’nda Kıbrıs’ın geleceğini konuşmak için bir araya geldiler. Üç devlette bu konuda anlaşamadılar. Kıbrıs Türklerine yapılan saldırılar ise git gide devam etmeye başladı.

Rauf Denktaş ve Dr. Fazıl Küçük Türkiye’den yardım istedi. Türkiye EOKA’ya karşı TMT’yi kurdu. İlk TMT komutanı Ali Rıza Vuruşkan, Kıbrıs’a gizlice gitti. Kıbrıs halkını örgütleyerek Türklere silah sevkiyatı yapmaya başladı. Bu arada Kıbrıs’ı görüşmek için Birleşmiş Milletler tekrar toplandı. 950 Yunan askeri ve 650 Türk askeri Kıbrıs’ın güvenliğinden sorumlu tutuldu. Taraflar arasında Zürih ve Londra Antlaşması imzalandı ve 1960 yılında Kıbrıs yeni anayasa ile bağımsız bir cumhuriyet oldu. Karara göre Kıbrıs Rum başkanı Rumlar tarafından, Türklerin başkanı ise Türkler tarafından seçildi. Bir süre sonra Rum başkanı anayasaya karşı çıktı ve Kıbrıs’ı Türkler ile paylaşmak istemedi. Rumlar tekrar saldırılarla Türkleri bastırmaya çalıştılar.

Bu saldırılardan rahatsız olan İsmet İnönü her ne kadar karşılık vermek istese de o sıra Türk askerinin güçlü bir donanması yoktu. Bu sıralarda birden Yunanistan’da darbe yapıldı ve albaylar yönetime el koydu. Bu yönetimin ilk başlayacakları iş ise Kıbrıs sorunu oldu. Yunanistan Kıbrıs’a çıkartma yaparak Türk bölgelerine saldırıp ele geçirmeye başladı. Ancak Kıbrıs Rumlarının başkanı bu durumdan hoşnut olmadı ve Yunanlılar Kıbrıs’a darbe yaparak başkanı öldürmeye çalıştılar. Bunun sonucunda Kıbrıs Yunanistan’a bağlandı. O sıra Türkiye’de Bülent Ecevit başbakan olarak seçildi. Bülent Ecevit Kıbrıs sorununa artık dayanamadı ve 20 Temmuz 1974 ’te Kıbrıs Barış Harekâtını başlattı.

Yunanistan nasıl bağımsız oldu, 200 yıl önce neler yaşandı?

img ]

Yunanistan nasıl bağımsız oldu, 200 yıl önce neler yaşandı?

Stelyo Berberakis

Atina

25 Mart 2021

Kaynak, Greece 1821

Yunanistan bugün Yunan halkının Osmanlı yönetimine karşı ayaklanmasının 200’üncü yıldönümünü kutluyor. Atina, “25 Mart Bağımsızlık Günü” kutlamalarında “Türkiye ile iyi geçinmek istediği” mesajları veriyor.

Fransız Le Monde gazetesine konuşan Yunanistan Cumhurbaşkanı Ekaterina Sakellaropoulou, “Yunanistan Türkiye ile iyi komşu olmak ve barış içinde yaşamak istiyor. Türkiye’de de aynı niyet varsa, biz buna hazırız” dedi.

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, kutlamalara katılmak için Atina’ya gelen Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Anastasiadis’i karşılarken, “Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki sondaj gemilerini çekmesi, gerginliğin azalması yolunda attığı olumlu bir adımdır. Türkiye’nin bu iyi niyet gösterisinin sürekli hale gelmesini arzu ediyoruz” diye konuştu.

Bu yıl kutlama törenlerine, Yunan Devleti’nin kuruluşuna fiilen destek veren Rusya, İngiltere ve Fransa’nın yanı sıra ayaklanmayı uzaktan destekleyen ve savaş alanına gönüllü asker gönderen ABD’nin temsilcileri de katılıyor.

Bu kapsamda İngiltere Prensi Charles ve eşi, Rusya Başbakanı Mihail Mişustinin ve eşi, Fransa Savunma Bakanı Florence Parly de törenlerde yer alıyor.

ABD uçak gemisi Eisenhower’ın Pire Limanı’na demirleyeceği, Amerikan ve Fransız savaş uçaklarının askeri geçit törenlerinde gösteri yapacakları açıklandı.

Emin Oktay’ın tarih dersi kitaplarında “Yunan İsyanı” adı altında yarım sayfa yer verilen Yunan ayaklanması, Yunan tarih dersi kitaplarında “Yunan ulusunun Osmanlı işgalinden kurtuluşu” olarak okutuluyor.

Türkiye’de “Osmanlı’ya karşı isyan ve ihanet” olarak nitelenen bu ayaklanma, Yunanistan’da “Kurtuluş Savaşı” olarak tanımlanıyor.

Resmen kurulup ilan edildiği 1832 yılına kadar Yunanistan diye bir ülke yoktu. Sadece bugünkü Yunanistan’dan başka bütün Anadolu’da, Balkanlar’da ve Rusya’da yaşayan -adları Osmanlı’da Rum/Romalı olarak geçen- Helence konuşan Ortodoks Yunanlar vardı.

İ.Ö. Antik Yunan medeniyeti yıllarından sonra ilk önce Roma; daha sonra Bizans ve son olarak Osmanlı imparatorluklarının hegemonyası altında yaşayan Helenler (Yunanlar), 1798 Fransız ihtilalinin tüm Avrupa’da yarattığı siyasi depremlerden ilham alarak bağımsızlık savaşını 1821’de Mora yarımadasında başlattılar.

Fransız Devrimi’nin etkisi

1821’den Yunan Devleti’nin resmen ilan edildiği 1832 yılına kadar Osmanlı kuvvetleriyle sürekli yaşanan kanlı çatışmalara, dönemin süper güçlerinden Rusya, İngiltere ve Fransa’nın da katılması Yunan Devleti’nin doğmasına yol açacaktı.

Yunan ayaklanması fikri, aslında Fransız devriminden 16 yıl sonra, 1814’te Rusya’nın Odessa kentinde Yunan tüccar ve aydınlarından oluşan “Filiki Eterya” adlı örgüt vasıtasıyla doğmuştu.

Rusya Çarı 1. Aleksandr’ın Yunan asıllı yaveri Aleksandr İpsilanti’nin 1820’de Osmanlı’ya bağlı Eflak Boğdan’a saldırısının püskürtülmesine rağmen ayaklanma kıvılcımı kısa bir süre içinde Mora Yarımadası’na sıçramıştı.

Kaynak, Greece 1821 Fotoğraf altı yazısı, 1827 Navarin deniz muharebesi Yunan devletinin kuruluşu açısından belirleyici oldu

Theodoros Kolokotronis, Yorgos Karaiskakis, Petrobey Mavromihalis, Nikitaras, Andrea Myaoulis gibi komutanların başını çektiği ayaklanma sırasında Yunan isyancıların arasında da iç savaşların çıkması Osmanlıların zaman zaman isyanı bastırmasına da yol açıyordu.

Yunan ayaklanmasının tarihçesine bakacak olursak:

1814’te Odessa’da kurulan “Filiki Eterya” ayaklanma fikrini yayan örgüt oldu.

1820’de Eflak Boğdan’da, İtalya’da (Napoli) başlayan ayaklanmalara paralel olarak Mora’ya sıçrayan ayaklanma, o dönemdeki dengelerin bozulmasını istemeyen başta Avusturya şansölyesi Metternich olmak üzere “Kutsal İttifak"ı oluşturan Rusya ve Prusya, Osmanlı’nın lehine Yunan ayaklanmasına da karşı çıkıyordu.

Buna rağmen 1821’de Yunan ihtilali 25 Mart’ta resmen ilan edildi ve tüm yarımadaya yayıldı.

Kaynak, Getty/Universal History Archive Fotoğraf altı yazısı, 1827 Navarin deniz muharebesi

Karşılıklı katliamlar

1821 ayaklanmasının önüne geçemediği gerekçesiyle “Rum milletinin başı” konumundaki İstanbul Rum Patrik’i, aynı yılın Nisan ayında Sultan 2. Mahmut tarafından Patrikhane’nin giriş kapısına asıldı.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın arşivlerine göre, Osmanlı hariciyesinde görevli İstanbul Rumları (Fanaryot) maslahatgüzarlık yaptıkları Avrupa kentlerinden geri çekildiler ve 1830’a kadar sürgüne gönderildiler.

İstanbul ve Anadolu’daki Rum kiliseleri yakıldı, yağmalandı ve cinayetler işlendi. Rum maslahatgüzarların görevleri 1830 yılından sonra tekrar kendilerine iade edildi.

1821’in Eylül ayında Osmanlı yönetiminin önemli merkezlerinden Trepoliça’da (bugünkü Tripolis) büyük katliamlar oldu. Kimi tarihçiye göre 20, kimine göre 35 bin Müslüman kadın, erkek, çocuk kılıçtan geçirildi.

Öyle ki, Mora komutanı Kolokotronis, Yunan asıllı Rus prensi Dimitri İpsilanti (Aleksandr’ın kardeşi) ve komutanlardan Thomas Gordon’un, Trepoliça’ya geldiklerinde işlenen cinayetler ve yağmalamalar karşısında ürperdikleri Yunan tarih kitaplarına yazıldı. Yunan edebiyatına ve ağıt yakılan şarkılara da konu olan katliamın, “komutanların emirlerini dinlemeyen azgın çeteler tarafından yapıldığı” söylendi.

1822’nin Mart ayında bu kez Sakız (Chios) adasında ayaklanma yaşandı. Sakız adasındaki ayaklanmayı bastırmak için adaya gönderilen Osmanlı kuvvetlerinin kadın, erkek, çocuk ayırmadan kimine göre 25 bin Hristiyanı katlettiği yazıldı.

Aynı yıl (1822) Mora Yarımadası’nda ilk Anayasa açıklandı.

Kaynak, Greece 1821 Fotoğraf altı yazısı, Messolongi’de Türklerle Yunanların çatışması

Bu ve bu gibi karşılıklı katliamlar, dünya kamuoyunda büyük yankılar uyandırdı.

Ancak Batı dünyasının aydınları “Bağımsızlık heyecanı, maceracılık” ve “antik Yunan hayranlığı” ile Yunan ayaklanmasına maddi ve manevi destek vermeye başladı.

Ünlü İngiliz şair Lord Byron, bütün servetini silah temini için ayaklanmaya hibe etti. 1824’te yakalandığı hastalığın sonucunda Yunan ihtilalinin merkezlerinden Messolongi’de öldü.

Kaynak, Getty Images Fotoğraf altı yazısı, Ünlü İngiliz romantik şair Lord Byron ve esin perisi

İç savaşlar

1823-1825 yılları arasında Yunan komutanlarla, siyasetçileri, aydınları ve toprak ağaları arasında iç savaşlar çıktı. “Osmanlı’dan kurtarılan yerlerin paylaşımı ve yönetim usülü” için çıkan çatışmalar ayaklanma hareketini yavaşlattı.

Yunan donanma komutanlarından Andreas Mialoulis siyasetçilerden hıncını almak için Yunan donanmasının amiral gemisi “Ellas"ı havaya uçurdu.

Kaynak, Greece 1821 Fotoğraf altı yazısı, 1824’te ikinci iç savaştan bir tasvir

1825’te içteki çatışmalar sürerken, Sultan 2. Mahmud’un emri ile Mısırlı komutan İbrahim Paşa, donanmasıyla geldiği Mora Yarımadası’na saldırarak isyan odaklarını söndürmeye başladı. Mora, tekrar büyük katliamlara sahne oldu.

1827’nin Haziran ayında Londra’da toplanan Rusya, İngiltere ve Fransa liderleri, İbrahim Paşa ve ordularının Mora’dan ayrılması için ültimatom verdiler.

Aynı yılın Ekim ayında Mora’dan uzaklaşmayan İbrahim Paşa’nın donanması, Mora’nın ucundaki Navarin açıklarında üç devletin donanması karşısında yenilgiye uğradı. 89 parçalık donanmanın 4’te 3’ü tahrip oldu. Olay Osmanlı tarihine “Navarin Faciası”, Batı tarihine ise “Navarin Zaferi” olarak geçti.

Navarin deniz muharebesi Yunan Devleti’nin geleceği için belirleyici olacaktı.

Kaynak, Getty/UniversalImagesGroup Fotoğraf altı yazısı, Mora Yarımadası’ndaki Navarin Körfezi

Osmanlı-Rus Savaşı ve Edirne Anlaşması

1827’de, Yunan asıllı Rusya Dışişleri Bakanı İoannis Kapodistrias yeni kurulan devletin başına getirildi. Rusya Dışişleri Bakanı iken İsviçre yönetim şeklini ve anayasasını hazırlayan Kapodistrias, birçok reformlar yaptı ve Yunan Devleti’nin temellerini attı.

1828’de patlak veren Osmanlı-Rus savaşında, Rus orduları İstanbul’un sırtlarına kadar ilerledi.

1829’da Edirne Anlaşması imzalandı. Anlaşmanın maddelerinden biri Osmanlı yönetiminin yeni kurulan “Yunanistan Cumhuriyeti"nin özerkliğini tanıması oldu.

1831’de Yunanistan’ın ilk yöneticisi Kapodistrias, batılılaşmayı sindiremeyen ve devletten sürekli tazminatlar isteyen 1821 komutanlarından Mavromihalis kardeşler tarafından o dönemdeki Başkent Nafplion’da yol ortasında öldürüldü.

1832’de Yunanistan Devleti, Osmanlı yönetimi tarafından da resmen tanındı.

Böylece Yunanistan’ın ilk sınırlarını oluşturan Mora Yarımadası ve yöresinde 1460’ta başlayan ve 400 yıl süren Osmanlı hegemonyası sona ermiş oldu.

Aynı yıl, İngiltere’nin baskılarıyla Yunanistan’a Kraliyet yönetimi getirildi. Alman kökenli Otto von Wittelsbach “Yunanistan Kralı” tayin edildi.

Kaynak, Greece 1821 Fotoğraf altı yazısı, Yeniçeri ordusu 1826

100 yıl sonra

Yunanistan, tam 100 yıl sonra 1919’da bu kez karşı saldırıya geçecek ve Anadolu’yu işgal edecekti. Ancak 3 yıl süren Yunan işgali bu kez Türkiye’nin Kurtuluş Savaşı ile sona erecek ve 1923 Lozan Antlaşması ile iki ülkenin bugünkü sınırları belirlenmiş olacaktı.

Yunanistan’ın sınırları 1832-1947 yılları arasında aşamalı olarak genişledi. Mora ayaklanması sırasında, yeni Yunanistan’ın sınırlarının nereye kadar olacağı hakkında kimsenin bilgisi yoktu.

Amaç, Yunanların (Rumların) yaşadığı tüm toprakların bağımsızlığını sağlamaktı.

Rusya’nın rolü

Tarihin cilvelerinden biri olsa gerek: Tarihteki olaylar Rusya’nın gerek Yunanistan gerekse Türkiye karşısındaki tutumunu, her bir ülke gibi, kendi çıkarlarını gözeterek nasıl değiştirdiğini gösteriyor.

Rusya, Osmanlı’ya karşı ayaklanan ve dindaş olan Hristiyan Ortodoks Yunanlara verdiği askeri ve siyasi desteği 1821 Yunan ayaklanmasında gösterdi ve bugünkü Yunanistan’ın ortaya çıkmasında büyük rol oynadı.

17 Ağustos’ta ne oldu? Tarihte bugün ne oldu, kim doğdu, kim öldü, hangi önemli olaylar oldu? İşte, 17 Ağustos’ta yaşananlar!

img ]

17 Ağustos’ta ne oldu? Tarihte bugün ne oldu, kim doğdu, kim öldü, hangi önemli olaylar oldu? İşte, 17 Ağustos’ta yaşananlar!

Tarihte bugün yaşanmış yeni doğumlar, yaşanan vefatlar ve meydana gelen önemli olayları kronoloji sırayla sizlerle aktarıyoruz. Peki, 17 Ağustos tarihinde ne oldu, kim doğdu, kim öldü, hangi önemli olaylar oldu? 17 Ağustos tarihte ve dünyada ne günü? İşte, 17 Ağustos yaşanan doğum, ölüm ve önemli olaylar!